Tình huống:

Diện tích đất ở hiện nay của gia đình tôi (tại phường L, quận Đ, TP Hà Nội) là tiêu chuẩn được phân của bố mẹ tôi, sau đó được mua hóa giá nhà của Bộ Quốc phòng. Do bố tôi là lão thành cách mạng (tham gia cách mạng từ trước 01/01/1945) nên gia đình không phải trả tiền mua hóa giá nhà và được cấp sổ đỏ ngay, đồng thời không phải trả tiền sử dụng đất hàng năm từ đó đến nay.

Ngoài bố tôi (đã mất) là lão thành cách mạng, trong gia đình còn có bà nội tôi được cấp bằng gia đình có công với nước (đã được chuyển từ quê là Thái Bình (không còn nhà và ai ở đó) về quản lý trong sổ của phường L, quận Đ, TP Hà Nội), mẹ tôi cũng là đảng viên vừa nhận huy hiệu 65 năm tuổi đảng.

Vậy:

1. Khi bị thu hồi đất, gia đình có nhận được hỗ trợ, chính sách đặc biệt thêm gì không đối với các tiêu chuẩn trên? Nếu có thì cơ quan nào phụ trách và gia đình cần làm gì để yêu cầu quyền lợi?

2. Phần đất ở của gia đình đang được hưởng chế độ miễn các khoản tiền sử dụng đất, khi bị thu hồi, dù được đền bù chỗ khác hoặc lấy tiền thì rõ ràng là sẽ bị mất chế độ này. Vậy có trường hợp này được các cơ quan nhà nước xử lý thế nào và gia đình cần làm gì để đảm bảo quyền lợi hợp pháp đang có?

Trả lời:

Công ty Luật TNHH Đông Hà Nội đưa ra quan điểm tư vấn cho bạn như sau:

1. Về người có công với cách mạng

Căn cứ quy định tại khoản 1 Điều 2 Pháp lệnh ưu đãi người có công với cách mạng năm 2005 (được sửa đổi năm 2012) thì người có công với cách mạngbao gồm:

a) Người hoạt động cách mạng trước ngày 01 tháng 01 năm 1945;

b) Người hoạt động cách mạng từ ngày 01 tháng 01 năm 1945 đến ngày khởi nghĩa tháng Tám năm 1945;

c) Liệt sĩ;

d) Bà mẹ Việt Nam anh hùng;

đ) Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân;

e) Anh hùng Lao động trong thi kỳ kháng chiến;

g) Thương binh, người hưng chính sách như thương binh;

h) Bệnh binh;

i) Người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học;

k) Người hoạt động cách mạng, hoạt động kháng chiến bị địcbắt tù, đày;

l) Người hoạt động kháng chiến giải phóng dân tộc, bảo v Tổ quốc và làm nghĩa vụ quốc tế;

m) Người có công giúp đỡ cách mạng”.

Căn cứ quy định tại Điều 32 Pháp lệnh ưu đãi người có công với cách mạng năm 2005 (được sửa đổi năm 2012):

“Người có công giúp đỡ cách mạng là người đã có thành tích giúp đỡ cách mạng trong lúc khó khăn, nguy hiểm, bao gồm:

1. Người được tặng Kỷ niệm chương "Tổ quốc ghi công" hoặc Bằng "Có công với nước";

2. Người trong gia đình được tặng Kỷ niệm chương "Tổ quốc ghi công" hoặc Bằng "Có công với nước" trước cách mạng tháng Tám năm 1945”.

3. Người được tặng Huân chương kháng chiến hoặc Huy chương kháng chiến;

4. Người trong gia đình được tặng Huân chương kháng chiến hoặc Huy chương kháng chiến.

Như vậy, theo thông tin bạn cung cấp, nếu bố của bạn tham gia hoạt động cách mạng từ trước ngày 01/01/1945 thì được xác định là người có công với cách mạng; bà của bạn là người trong gia đình được tặng Bằng khen “Có công với nước” trước cách mạng tháng Tám năm 1945 được xác định là người có công giúp đỡ cách mạng; me của bạn được xác định là thân nhân của người có công với cách mạng.

2. Các ưu đãi về đất đai đối với người có công với cách mạng

2.1. Chế độ ưu đãi về nhà ở

Căn cứ Điều 55 Nghị địnhsố 31/2013/NĐ-CP ngày 09/04/2013 của Chính phủ quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành một số điều của Pháp lệnh ưu đãi người có công với cách mạngquy định vềchế độ ưu đãi về nhà ở như sau:

1. Người có công với cách mạng và thân nhân liệt sĩ được hỗ trợ cải thiện nhà ở tùy theo hoàn cảnh, công lao đóng góp của từng người và khả năng của Nhà nước, địa phương.

Việc hỗ trợ cải thiện nhà ở căn cứ vào chế độ ưu đãi cao nhất mà người đó được hưởng và chỉ giải quyết một lần.

2. Người có công với cách mạng và thân nhân liệt sĩ nếu mua nhà ở thuộc sở hữu nhà nước thì được miễn, giảm tiền sử dụng đất theo quy định của pháp luật về đất đai.

3. Người có công với cách mạng và thân nhân liệt sĩ nếu được Nhà nước giao đất làm nhà ở thì tùy theo công lao đóng góp sẽ được giảm một phần tiền sử dụng đất theo quy định của pháp luật về đất đai.

Như vậy, theo thông tin bạn cung cấp thì tại thời điểm gia đình bạn mua nhà ở thuộc sở hữu Nhà nước đã nhận được ưu đãi là không phải nộp tiền mua nhà.

2.2. Miễn, giảm tiền sử dụng đất

Căn cứ theo quy định tại khoản 1 Điều 11 Nghị định số 45/2014/NĐ-CP được hướng dẫn bởi khoản 1 Điều 13Thông tư số 76/2014/TT-BTC như sau:

Miễn tiền sử dụng đất trong hạn mức giao đất ở trong trường hợp được Nhà nước giao đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất, công nhận quyền sử dụng đất cho người có công với Cách mạng được thực hiện theo quy định của pháp luật về người có công. Việc miễn tiền sử dụng đất đối với người có công với Cách mạng chỉ được thực hiện khi có quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền về việc cho phép miễn tiền sử dụng đất theo pháp luật về người có công.

Căn cứ theo quy định tại khoản 2 Điều 12 Nghị định số 45/2014/NĐ-CP về giảm tiền sử dụng đất như sau: “Giảm tiền sử dụng đất đối với đất ở trong hạn mức giao đất ở (bao gồm giao đất, chuyển mục đích sử dụng đất, cấp Giấy chứng nhận cho người đang sử dụng đất) đối với người có công với cách mạng mà thuộc diện được giảm tiền sử dụng đất theo quy định của pháp luật về người có công”.

Theo quy định tại khoản 1 Điều 10 Nghị định số 45/2014/NĐ-CP về nguyên tắc miễn, giảm tiền sử dụng đất thì: “Hộ gia đình, cá nhân thuộc đối tượng được miễn hoặc giảm tiền sử dụng đất thì chỉ được miễn hoặc giảm một lần trong trường hợp: Được Nhà nước giao đất để làm nhà ở hoặc được phép chuyển mục đích sử dụng đất từ đất khác sang làm đất ở hoặc được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ở”.

Căn cứ theo quy định tại khoản 1 Điều 3 Quyết định số16/2010/QĐ-UBNDcủa UBND thành phố Hà Nội quy định về hỗ trợ tiền sử dụng đất cho các đối tượng là người có công với cách mạng khi được Nhà nước giao đất tái định cư để giải phóng mặt bằngnhư sau:Nguyên tắc hỗ trợ tiền sử dụng đất:Đối tượng là người có công với cách mạng đã được miễn giảm tiền sử dụng đất khi được giao đất, chuyển mục đích sử dụng đất, được mua nhà ở thuộc sở hữu Nhà nước, được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thì không được hỗ trợ tiền sử dụng đất khi được Nhà nước giao đất tái định cư để giải phóng mặt bằng theo quy định tại khoản 2 Điều này. Trường hợp người có công với cách mạng lựa chọn được hỗ trợ tiền sử dụng đất khi được Nhà nước giao đất tái định cư để giải phóng mặt bằng thì không được xem xét miễn, giảm tiền sử dụng đất khi được giao đất, chuyển mục đích sử dụng đất, được mua nhà ở thuộc sở hữu Nhà nước, được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

Như vậy, theo thông tin bạn cung cấp, phần diện tích đất hiện tại của hộ gia đình đã cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và đã được hưởng chế độ miễn các khoản tiền sử dụng đất. Do đó, khi bị thu hồimà phải di chuyển sang chỗ ở khác, gia đình bạn sẽ không được miễn hoặc giảm tiền sử dụng đất thêm lần nào nữa.

2.3. Hỗ trợ khi bị thu hồi nhà đất

Ngoài việc được bồi thường khi bị thu hồi đất, người sử dụng đất còn được Nhà nước xem xét hỗ trợ theo quy định tại Điều 83 Luật đất đai năm 2013, cụ thể bao gồm các khoản hỗ trợ sau:

-  Hỗ trợ ổn định đời sống và sản xuất;

-  Hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm đối với trường hợp thu hồi đất nông nghiệp của hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp; thu hồi đất ở kết hợp kinh doanh dịch vụ của hộ gia đình, cá nhân mà phải di chuyển chỗ ở;

-  Hỗ trợ tái định cư đối với trường hợp thu hồi đất ở của hộ gia đình, cá nhân, người Việt Nam định cư ở nước ngoài mà phải di chuyển chỗ ở;

-  Hỗ trợ khác;

Thứ nhất, đối với khoản hỗ trợ ổn định đời sống và sản xuấtvà hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm:

Hai khoản hỗ trợ này được quy định chi tiết tại Điều 19, 20, 21 Nghị định số 47/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chính Phủ quy định về bồi thường, hỗ trợ; tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất. Tuy nhiên không có quy định ưu đãi đặc biệt nào về hỗ trợ đối với người có công với cách mạng có đất bị thu hồi.

Thứ hai, đối với khoản hỗ trợ tái định cư:

Căn cứ theo quy định tại khoản 2 Điều 86 Luật đất đai 2013 vềBố trí tái định cư cho người có đất ở thu hồi mà phải di chuyển chỗ ởnhư sau: 2. Người có đất thu hồi được bố trí tái định cư tại chỗ nếu tại khu vực thu hồi đất có dự án tái định cư hoặc có điều kiện bố trí tái định cư. Ưu tiên vị trí thuận lợi cho người có đất thu hồi sớm bàn giao mặt bằng, người có đất thu hồi là người có công với cách mạng.Phương án bố trí tái định cư đã được phê duyệt phải được công bố công khai tại trụ sở Ủy ban nhân dân cấp xã, địa điểm sinh hoạt chung của khu dân cư nơi có đất thu hồi và tại nơi tái định cư.

Như vậy, theo quy định trên thì người có công với cách mạng có đất bị thu hồi sẽ được ưu tiên vị trí thuận lợi khi được bố trí tái định cư. Tuy nhiên, quy định này không áp dụng đối với thân nhân của người có công với cách mạng. Chính vì vậy, trong trường hợp được hỗ trợ tái định cư, gia đình bạn cũng sẽ không được nhận ưu tiên này.

Thứ ba, đối với khoản htrợ khác:

Căn cứ Điều 25 Nghị định số 47/2014/NĐ-CP quy định: “…căn cứ vào tình hình thực tế tại địa phương, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định biện pháp hỗ trợ khác để bảo đảm có chỗ ở, ổn định đời sống, sản xuất và công bằng đối với người có đất thu hồi; trường hợp hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp khi Nhà nước thu hồi đất nông nghiệp mà không đủ điều kiện được bồi thường theo quy định tại Điều 75 của Luật Đất đai thì Ủy ban nhân dân cấp tỉnh xem xét hỗ trợ cho phù hợp với thực tế của địa phương; trường hợp đặc biệt trình Thủ tướng Chính phủ quyết định”.

Như vậy, Chủ tịch UBND cấp tỉnh sẽ căn cứ vào tình hình thực tế tại địa phương để quyết định biện pháp hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh, thành phố.

Căn cứ theo quy định tại khoản 3 Điều 24 Quyết định số 10/2017/QĐ-UBND ngày 29/3/2017 của Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội quy định về gia đình chính sách, gia đình đang hưởng chế độ trợ cấp xã hội khi phải di chuyển chỗ ở như sau:

Hỗ trợ gia đình chính sách, hộ gia đình đang hưởng chế độ trợ cấp xã hội của Nhà nước theo xác nhận của Phòng Lao động, Thương binh và Xã hội khi phải di chuyển chỗ ở do bị thu hồi nhà ở, đất ở như sau:

a) Người hoạt động Cách mạng trước năm 1945, Anh hùng lực lượng vũ trang, Bà mẹ Việt Nam anh hùng, Anh hùng lao động, thân nhân của liệt sỹ đang hưởng tiền tuất nuôi dưỡng hàng tháng và thương binh, bệnh binh, người đang hưởng chính sách như thương, bệnh binh bị mất sức lao động từ 81% trở lên: được hỗ trợ 7.000.000 đồng (bảy triệu đồng)/ chủ sử dụng nhà, đất;

b) Thương binh, người được hưởng chính sách như thương binh, bệnh binh bị mất sức lao động từ 61% đến dưới 81%: được hỗ trợ 6.000.000 đồng (sáu triệu đồng)/ chủ sử dụng nhà, đất;

c) Thương binh, người được hưởng chính sách như thương binh bị mất sức lao động từ 41% đến dưới 61%: được hỗ trợ 5.000.000 đồng (năm triệu đồng)/ chủ sử dụng nhà, đất;

d) Gia đình liệt sỹ, người có công giúp đỡ Cách mạng đang hưởng trợ cấp hàng tháng, thương binh, người được hưởng chính sách như thương binh bị mất sức lao động từ 21% đến dưới 41%: được hỗ trợ 4.000.000 đồng (bốn triệu đồng)/chủ sử dụng nhà, đất;

e) Hộ gia đình có người đang hưởng chế độ trợ cấp xã hội khác của Nhà nước: được hỗ trợ 3.000.000 đồng (ba triệu đồng)/ chủ sử dụng nhà, đất.

Trường hợp trong hộ gia đình có nhiều người thuộc diện được hưởng một trong các mức hỗ trợ trên thì hộ gia đình chỉ được tính hỗ trợ một lần theo mức cao nhất”.

Như vậy, trường hợp gia đình bạn là gia đình chính sách, hộ gia đình đang hưởng chế độ trợ cấp xã hội thì khi bị thu hồi đất sẽ được nhận hỗ trợ tương ứng với các khoản theo quy định nêu trên.

Khi đó, trường hợp Dự thảo phương án chi tiết bồi thường, hỗ trợ, tái định cư của gia đình bạn thiếu các khoản hỗ trợ trên thì bạn có thể gửi đơn kiến nghị tới Bộ phận thường trực của Hội đồng bồi thường, hỗ trợ và tái định cư quận Đống Đa để đề nghị điều chỉnh phương án sao cho phù hợp và đúng quy định pháp luật. Kèm theo đơn kiến nghị, bạn cần nộp các tài liệu chứng minh gia đình bạn là gia đình chính sách, hộ gia đình đang hưởng chế độ trợ cấp xã hội như Xác nhận của Phòng Lao động, Thương binh và Xã hội.

Trân trọng.